نماند نيك و بد را خود مجالى * ز رنج و راحتت نبود ملالى « 1 » هوا و هوس از ديدگاه امام على عليه السلام حضرت على عليه السلام در « نهج البلاغة » مىفرمايد : ايُّهَا النّاسُ انَّ اخْوَفَ ما اخافُ عَلَيْكُمْ اثْنانِ : اتِّباعُ الْهَوى وَطُولُ الْامَلِ ، فَامّا اتِّباعُ الْهَوى فَيَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ وَامّا طُولُ الْامَلِ فَيُنْسِى الْآخِرَةَ « 2 » . اى مردم ! شديدترين خوف و هراسى كه بر شما دارم از دو چيز است : پيروى از هوا و درازى آرزو ، اما پيروى از هوا آدمى را از برخوردارى از حق جلوگيرى مىكند و درازى آرزو آخرت را از ياد انسان مىبرد . شارح « نهج البلاغة » علّامهء جعفرى در شرح جملات بالا مىگويد « 3 » : هوا عبارت است از امواجى كه از جوشش غرايز حيوانى سرمىكشد و فضاى درون را تيره و تاريك مىسازد و عوامل و وسايل درك و دريافت حقيقت را فلج مىكند . اين هوا با اين كه داراى جوهر و مبناى اصيلى جز خواستن بىمحاسبه چيز ديگرى نيست ، مىتواند همه اصالت‌ها و حقايق ريشه‌دار را از جلو چشم انسان و عقل و وجدان او دور كند ، اين همان « مىخواهم » است كه به هيچ علّت و دليلى جز خود تكيه نمىكند و اين يك سخن بىاساس است كه در موقع سؤال از كسى كه مطابق هوا عملى كرده‌است به عنوان جواب بگويد كه « دلم خواست » كدام دل ؟ !

--> ( 1 ) - نور عليشاه اصفهانى . ( 2 ) - نهج البلاغة : خطبهء 42 ؛ الكافى : 8 / 58 ، خطبة لِأميرالمؤمنين ، حديث 21 . ( 3 ) - ترجمه و تفسير نهج البلاغة : 9 / 273 .